2020(e)ko urtarrilaren 28(a) 12:01

Baso-suteek 226,64 hektarea erre dituzte Bizkaian 2019an

Iraunkortasuna eta Ingurune Naturala Zaintzeko Saila

Gure lurraldean 160.000 hektarea baso daudela kontuan hartuta, baso-suteek eragindako azalera gutxieneko teknikoetan dago, dagoen basoko lurraren %0,1etik behera. Martxoan 21 sute geratu ziren eta 181,33 hektarea erre ziren; hau da, urte osoan erretako lur guztiaren % 80. Iaz izan ziren 47 suteen erdiak baino gehiago sua itzaltzeko taldeek hektarea bat lur kaltetu baino lehen itzali zituzten eta, beraz, teknikoki, su txikitzat jotzen dira.

Iazko martxoan Bizkaian izandako baso-suteek azken bost urteetan baso-suteen intzidentzia handiena izan duten bigarren urtea izan da 2019koa. Hain zuzen ere, hilabete horretan mota horretako suteen ia erdia gertatu ziren (47 hektarea horietatik 21), eta 181,33 hektarea erre ziren; horrek esan nahi du, kaltetutako azalera osoa 226,64 hektarea izan zela kontuan hartuta, iaz su hartu zuten hamar hektareatik zortzi hil horretan erre zirela. Bereziki gogorra izan zen martxoaren 3tik 5era arteko aldia, Muskizen, Trapagaranen, Gangurenen, Amoroton, Igorren eta Arrietan 151,85 hektarea kiskali zituzten zazpi suterekin. Edonola ere, baso-suteen eragina gutxieneko teknikoetan dago, Bizkaian dagoen baso-azaleraren (lur-mota horretako 160.000 hektarea daude lurraldean) % 0,1etik behera erre zelako.

Martxoa izan zen, halaber, suak zuhaitz-azalera handiena kaltetu zuen hilabetea: 153,68 hektarea, urte osoan guztira 166,03 hektarea erre zirenean. Gainontzekoak otsailean zehar erre ziren, sute gehien izan duen bigarrena hila izan zelako, baita kaltetutako azalerari dagokionez ere, 36,67 hektarea erre zirelako 12 sutetan. Urteko gainerako aldietan  baso-suteen eragina askoz ere txikiagoa izan da, gure lurraldean azken urteetan izandako joerari jarraituz.

Martxoan erregistratutako baso-suteek joera horretan eragin negatiboa izan duten arren, azpimarratu behar da iaz izandako su gehienak (27) itzaltzeko taldeak hektarea bateko azalera erre baino lehen itzali zituztela eta, beraz, teknikoki su txikitzat jotzen dira, eta beste 12 suteren kasuan 1-5 hektarea arteko kalteak eragin zituzten.

2019ko baso-suteen estatistikan kontuan hartu beharreko beste alderdi bat da suteen intzidentziak berresten duela sute horiek gure lurraldean duten ohiko urtarokotasuna, erregistratutako 47 suteetatik 35 urria eta apirila bitartean gertatu zirelako.

Baso-suteen aurkako larrialdi-plana

Bizkaiko Foru Aldundiak baso-suteen arloan garatzen dituen jarduerak horrelako suei modu eraginkorrean aurre egiteko ezarritako larrialdi-planaren barruan daude jasota. Planak 580 pertsonaren lana koordinatzen du, basozainen, Bizkaiko Suhiltzaileen Zerbitzuko langileen eta Basalaneko langileen artean, Basoen Foru Zerbitzuko teknikariek koordinatuta eta zuzenduta, lan horietan lan egiten baitute lan-txanda mistoak osatuz. Dokumentu hori Eusko Jaurlaritzak homologatuta dago, eta gure lurraldeko biztanleriari eta baso-masei eragin diezaieketen alderdirik garrantzitsuenak jasotzen ditu eta ezartzen du nola antolatzen den operatibo osoa horrelako larrialdiei aurre egiteko eta suteak prebenitzeko eta itzaltzeko lanetan diharduten eragile guztien arteko lankidetza.

Plan horretan, halaber, lantaldeak antolatzeko organigrama hierarkiko bat jasotzen da, eta egoera operatibo desberdinak ditu, suaren larritasunaren arabera, lau mailatan zehaztuta. Martxan dagoen operatiboak areagotu egiten du su horiek itzaltzeko esku hartzen duten giza baliabideen eta baliabide materialen kopurua, bai foru-aldundienak, bai beste erakunde batzuenak, egoeraren larritasuna areagotu ahala. Era berean, eragile horien arteko beharrezko koordinazioa ezartzen du.

Prebentzioa eta basoen kudeaketa iraunkorra

Azken urteotan Bizkaiko Foru Aldundia baso-estrategia bat garatzen ari da eta estrategia horrek eragin positiboa du baso-suteen eraginean erregistratutako beheranzko joeran. Estrategia horrek baso-masen kudeaketaren eta erabileraren iraunkortasuna eskatzen du, eta horri esker, azken urteotan, Bizkaia izan da Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) baso-ziurtagiri iraunkorrari dagokionez azalerarik handiena duena. Izan ere, gure lurraldeak 2019an zituen 56.106 hektarea ziurtatuak EAEn ziurtatutako azalera osoaren % 60 dira. Gainera, Bizkaia da mota horretako plan gehien garatzen ari den lurraldea: 1.916; hau da, hiru lurraldeetan guztira martxan jarritako 2.582 planen % 74.

Baso-kudeaketa iraunkorraren aldeko apustu hori Baso Ingurunea Laguntzeko Planetan sartutako neurri zehatzen bidez gauzatzen da, EBk onartu eta kofinantzatutako 2015-2020 Landa Garapenerako Planean txertatuta. Plan horren barruan sartzen dira Baso-suteen Aurkako Prebentzio-planak ezartzeko inbertsioetarako laguntzak, suteen aurka borrokatzeko azpiegiturarik gabeko aldeak egon ez daitezen eta arrisku ertain edo handikotzat jotzen diren eremuetan baso-suteak hedatzea galarazten duten oztopo naturalak ezar daitezen.

Foru Erakundearen estrategia horretan ere garrantzi handia dute hartzen diren prebentzio neurri guztiek. Baso-suteen hedapenean eta intentsitatean nabarmen eragiten dute erregaiaren izaerak eta banaketak; horregatik, funtsezkoa da ezarritako baso-masen sastraka inbaditzailea kentzea eta dagozkion bakantze-, entresaka- eta inausketa-lanak egitea. Horrela, suaren hedapena eragoztea eta oztopatzea lortzen da, bero-ahalmena kentzen da eta sua zuhaitzen adaburuetara iristea saihesten da, izan daitezkeen kalteak minimizatuz.

Prebentziozko basogintzako lan horietara aurrekontu-baliabide garrantzitsuak bideratzen dira, hala baso publikoetan nola pribatuetan, Basoen Jabeentzako Laguntza Planen bidez eta Onura Publikoko Basoetan eta Ondare Basoetan Nekazaritza Zuzendaritzak jartzen duen ohiko aurrekontuaren bidez. Lan horiek osatzeko, baso-masa zatitu egiten da azalera etenetan, baso-pisten sare egoki bat dagoelako, eta, gainera, sua itzaltzeko ibilgailuak azkar sar daitezkeelako sua gertatzen den lekura.